BioGipuzkoako Neurodegenerazio Sentsorialeko ikerketa-taldeak 2025ean Erretinaren Distrofia Hereditarioen eta bestelako erretinako gaixotasunen azterketan lortutako aurrerapen nagusiak aurkeztu ditu, lan-ildo sendo eta estatuan zein nazioartean aitortua sendotuz.
Taldea Cristina Irigoyen Laborra doktoreak eta Javier Ruiz-Ederra doktoreak gidatzen dute, eta bere jarduna gaixotasun horiek hobeto ulertzera, diagnostiko genetikoa hobetzera eta erretinaren degenerazioa geldiaraztea ahalbidetuko duten estrategia terapeutiko berriak garatzera bideratzen da.
Diagnostikoa eta tratamendua uztartzen dituen ikerketa
Taldearen ikerketa-ildo nagusien artean, genomaren sekuentziazio osoan (WGS) eta tresna bioinformatiko aurreratuetan oinarritutako diagnostiko molekularreko metodo berrien garapena nabarmentzen da. Lan horri esker, erretinaren distrofia hereditarioen kausa genetikoak zehaztasun handiagoz identifikatu daitezke, eta ikerketa-bide berriak irekitzen dira.
Horrez gain, taldeak geneen funtzionamenduan eragina duten aldaera genetiko konplexuen azterketan eta erretinako gaixotasunetara bideratutako farmako berrien garapenean ere lan egiten du.
MP-004 proiektua: mugarri garrantzitsua 2025ean
Urteko lorpen nabarmenetako bat Ikerketa Agentzia Estatalak (Mineco) finantzatutako proiektu bat eskuratzea izan da. Horri esker, 2026tik 2029ra bitartean MP-004 konposatuaren inguruko ikerketa garatuko da, erretinako gaixotasunetarako hautagai terapeutiko gisa.
Proiektu honek honako hauek ditu ardatz:
- Odolean neurgarriak diren biomarkatzaileak identifikatzea, gaixotasunaren bilakaera eta tratamenduen erantzuna ebaluatzen laguntzeko.
- Biomarkatzaile horiek erretinosi pigmentarioaren eta Stargardt gaixotasunaren animalia-ereduetan aztertzea.
- Farmakoaren ekintza-mekanismoan sakontzea, analisi zelular eta molekularreko teknika aurreratuak erabiliz.
Lanaren zati bat Master Amaierako Lan baten baitan garatzen da, eta horrek taldeak ikertzaile berrien prestakuntzarekin duen konpromisoa ere erakusten du.
Emaitza preklinikoak eta sareko lana
2025ean, halaber, Stargardt gaixotasunaren animalia-eredu batean lortutako emaitza prekliniko itxaropentsuak aurkeztu dira. MP-004 tratamenduak erretinaren funtzioaren kontserbazioa erakutsi du, proba funtzionalen bidez ebaluatuta. Azterketek aurrera jarraitzen dute, eta fase aurreratuetara igaro aurretik analisi osagarriak behar dituzte.
Taldeak lankidetza publiko-pribatuko proiektu batean ere parte hartzen du, estatuko unibertsitate eta ikerketa-zentro erreferenteekin batera, baita Miramoon Pharma enpresarekin ere, konposatuaren eraginkortasuna eta segurtasuna hainbat eredu esperimentaletan ebaluatuz.
Eragin handiko argitalpenak eta hurrengo urratsak
Egindako lanak eragin handiko aldizkari zientifikoetan argitaratutako artikuluak ekarri ditu, hala nola Investigative Ophthalmology & Visual Science (IOVS) eta Nature Genetics, eta horrek taldearen aintzatespen zientifikoa indartzen du.
Etorkizunari begira, MP-004 proiektua sendagai baten garapenerako beharrezko faseak modu progresiboan gainditzen ari da. 2026an araudi-prestaketako fasean dago, eta 2027an I. faseko saiakuntza kliniko bat hastea aurreikusten da, farmakoaren segurtasuna ebaluatzeko.
Zorroztasuna eta itxaropena uztartzen dituen ikerketa
Tratamendu erabilgarri batera iristeko bidea luzea den arren, aurrerapen hauek ikerketa zorrotz, ondo finantzatu eta koordinatu baten isla dira; ezagutza sortzen dute, diagnostikoa hobetzen dute eta erretinaren distrofia hereditarioak dituzten pertsonentzat aukera berriak irekitzen dituzte.
Retina Euskadi Begisaretik gertutik jarraituko ditugu aurrerapen hauek, ikerketa etorkizunerantz aurrera egiteko funtsezko pieza dela sinetsita.
